Hình 1: Viên đá nặng 0,50 ct màu hồng phớt tía được chế tác kiểu mài khum này là một viên hexagonit có hiệu ứng mắt mèo hiếm có. Ảnh: Jian Xin (Jae) Liao.

Một viên đá nặng 0,50 ct được chế tác kiểu mài khum màu hồng phớt tía có hiệu ứng mắt mèo (hình 1) đã được gửi đến phòng giám định GIA New York với thông tin là ruby. Kết quả kiểm tra ngọc học tiêu chuẩn ghi nhận chiết suất điểm 1,63; tỷ trọng 3,02; cả hai đều không phù hợp với thông số của corindon (ruby và saphir). Cùng với giá trị tỷ trọng, chiết suất, kết quả phân tích raman xác định khoáng vật này là tremolit (Hình 2).

HÌnh 2: Phổ raman của hexagonit mắt mèo trùng khớp với phổ tremolite tham khảo. Quang phổ được dịch chuyển theo chiều dọc để rõ ràng hơn.

Hexagonit, là một biến loại của tremolit, có dải màu từ đỏ tới hồng tới tía. Ban đầu người ta tin rằng đây là hệ lập phương của tremolit, và đặt tên cho nó như vậy, tuy nhiên, sau đó khoáng vật này được xác nhận thuộc hệ tinh thể một nghiêng (Summer 1985 Lab Notes, p. 110). Có thể tìm thấy những viên hexagonit đủ tiêu chuẩn chế tác ở quận Lawrence và Lewis, thuộc bang New York, Mỹ. Hầu hết những viên được tìm thấy đều dưới 1 carat và có bao thể, tuy nhiên những viên lớn và trong suốt cũng đã được tìm thấy.

Hình 3: Ánh sáng phản chiếu từ các bao thể kim que, các hạt dày đăc tạo nên hiệu ứng mắt mèo. Ảnh: Courtney Robb; thị trường: 1,31 mm.

Quan sát dưới kính hiển vi ngọc học, các bao thể dày đặc là bao thể dạng lụa và kim dài (hình 3). Những bao thể này khi được sắp xếp định hướng song song với nhau, và viên đá được chế tác kiểu mài khum sẽ tạo nên hiện tượng mắt mèo.

Nguồn: https://www.gia.edu/gems-gemology/summer-2024-lab-notes-cats-eye-hexagonite